Pour tout nombre complexe z z z on pose : P ( z ) = z 3 − ( 2 + 4 i ) z 2 − ( 2 − 8 i ) z + 4 − 12 i P(z)=z^3-(2+4\text i)z^2-(2-8\text i)z+4-12\text i P ( z ) = z 3 − ( 2 + 4 i ) z 2 − ( 2 − 8 i ) z + 4 − 12 i .
a) Nous devons calculer les racines carrées du nombre complexe − 8 + 6 i -8+6\text i − 8 + 6 i .
Nous obtenons :
z = − 8 + 6 i z=-8+6\text i z = − 8 + 6 i = 1 + 6 i − 9 =1+6\text i -9 = 1 + 6 i − 9 = 1 + 2 × 1 × 3 i + ( 3 i ) 2 =1+2\times1\times3\text i +(3\text i)^2 = 1 + 2 × 1 × 3 i + ( 3 i ) 2 = ( 1 + 3 i ) 2 =(1+3\text i)^2 = ( 1 + 3 i ) 2
D'où les racines carrées du nombre complexe − 8 + 6 i -8+6\text i − 8 + 6 i sont 1 + 3 i 1+3\text i 1 + 3 i et − 1 − 3 i -1-3\text i − 1 − 3 i .
b) Nous devons résoudre, dans C \mathbb C C , l'équation z 2 − ( 3 + i ) z + 4 = 0 z^2-(3+\text i)z+4=0 z 2 − ( 3 + i ) z + 4 = 0 .
Calculons le discriminant de l'équation
Δ = [ − ( 3 + i ) ] 2 − 4 × 1 × 4 \Delta=[-(3+\text i)]^2-4\times 1\times 4 Δ = [ − ( 3 + i ) ] 2 − 4 × 1 × 4 = ( 3 + i ) 2 − 16 =(3+\text i)^2-16 = ( 3 + i ) 2 − 16 = 9 + 6 i − 1 − 16 =9+6\text i -1-16 = 9 + 6 i − 1 − 16 = − 8 + 6 i =-8+6\text i = − 8 + 6 i = ( 1 + 3 i ) 2 ( voir question 1) =(1+3\text i)^2 \qquad(\text{voir question 1)} = ( 1 + 3 i ) 2 ( voir question 1)
Calculons les racines de l'équation
z 1 = 3 + i − 1 − 3 i 2 = 2 − 2 i 2 = 2 ( 1 − i ) 2 = 1 − i ⟹ z 1 = 1 − i z_1=\dfrac{3+\text i-1-3\text i}{2}=\dfrac{2-2\text i}{2}=\dfrac{2(1-\text i)}{2}=1-\text i\quad\Longrightarrow\quad\boxed{z_1=1-\text i} z 1 = 2 3 + i − 1 − 3 i = 2 2 − 2 i = 2 2 ( 1 − i ) = 1 − i ⟹ z 1 = 1 − i
z 2 = 3 + i + 1 + 3 i 2 = 4 + 4 i 2 = 2 ( 2 + 2 i ) 2 = 2 + 2 i ⟹ z 2 = 2 + 2 i z_2=\dfrac{3+\text i+1+3\text i}{2}=\dfrac{4+4\text i}{2}=\dfrac{2(2+2\text i)}{2}=2+2\text i\quad\Longrightarrow\quad\boxed{z_2=2+2\text i} z 2 = 2 3 + i + 1 + 3 i = 2 4 + 4 i = 2 2 ( 2 + 2 i ) = 2 + 2 i ⟹ z 2 = 2 + 2 i
Par conséquent, l'ensemble des solutions de l'équation est S = { 1 − i ; 2 + 2 i } \boxed{S=\lbrace 1-\text i\;;\;2+2\text i\rbrace} S = { 1 − i ; 2 + 2 i }
c) Nous devons déterminer le nombre complexe z 0 z_0 z 0 tel que ∀ z ∈ C , P ( z ) = ( z − z 0 ) ( z 2 − ( 3 + i ) z + 4 ) \forall z\in\mathbb C,\;P(z)=(z-z_0)(z^2-(3+\text i)z+4) ∀ z ∈ C , P ( z ) = ( z − z 0 ) ( z 2 − ( 3 + i ) z + 4 ) .
Nous obtenons :
( z − z 0 ) ( z 2 − ( 3 + i ) z + 4 ) = z 3 − ( 3 + i ) z 2 + 4 z − z 0 z 2 + z 0 ( 3 + i ) z − 4 z 0 (z-z_0)(z^2-(3+\text i)z+4)=z^3-(3+\text i)z^2+4z-z_0z^2+z_0(3+\text i)z-4z_0 ( z − z 0 ) ( z 2 − ( 3 + i ) z + 4 ) = z 3 − ( 3 + i ) z 2 + 4 z − z 0 z 2 + z 0 ( 3 + i ) z − 4 z 0 = z 3 − ( 3 + i + z 0 ) z 2 + [ 4 + z 0 ( 3 + i ) ] z − 4 z 0 =z^3-(3+\text i+z_0)z^2+[4+z_0(3+\text i)]z-4z_0 = z 3 − ( 3 + i + z 0 ) z 2 + [ 4 + z 0 ( 3 + i )] z − 4 z 0
⟹ P ( z ) = z 3 − ( 3 + i + z 0 ) z 2 + [ 4 + z 0 ( 3 + i ) ] z − 4 z 0 \quad\Longrightarrow\quad\boxed{P(z)=z^3-(3+\text i+z_0)z^2+[4+z_0(3+\text i)]z-4z_0} ⟹ P ( z ) = z 3 − ( 3 + i + z 0 ) z 2 + [ 4 + z 0 ( 3 + i )] z − 4 z 0
Dès lors, par identification des coefficients entre les deux expressions de P ( z ) P(z) P ( z ) , nous obtenons :
{ − ( 3 + i + z 0 ) = − ( 2 + 4 i ) 4 + z 0 ( 3 + i ) = − ( 2 − 8 i ) − 4 z 0 = 4 − 12 i ⟺ { 3 + i + z 0 = 2 + 4 i 4 + 3 z 0 + i z 0 = − 2 + 8 i z 0 = − 1 + 3 i \left\lbrace\begin{matrix}-(3+\text i+z_0)=-(2+4\text i)\\4+z_0(3+\text i)=-(2-8\text i)\\-4z_0=4-12\text i\end{matrix}\right.\quad\Longleftrightarrow\quad \left\lbrace\begin{matrix}3+\text i+z_0=2+4\text i\\4+3z_0+\text iz_0=-2+8\text i\\\textcolor{red}{z_0=-1+3\text i}\end{matrix}\right. ⎩ ⎨ ⎧ − ( 3 + i + z 0 ) = − ( 2 + 4 i ) 4 + z 0 ( 3 + i ) = − ( 2 − 8 i ) − 4 z 0 = 4 − 12 i ⟺ ⎩ ⎨ ⎧ 3 + i + z 0 = 2 + 4 i 4 + 3 z 0 + i z 0 = − 2 + 8 i z 0 = − 1 + 3 i
⟺ { 3 + i − 1 + 3 i = 2 + 4 i 4 + 3 ( − 1 + 3 i ) + i ( − 1 + 3 i ) = − 2 + 8 i z 0 = − 1 + 3 i \quad\Longleftrightarrow\quad \left\lbrace\begin{matrix}3+\text i-1+3\text i=2+4\text i\\4+3(-1+3\text i)+\text i(-1+3\text i)=-2+8\text i\\\textcolor{red}{z_0=-1+3\text i}\end{matrix}\right. ⟺ ⎩ ⎨ ⎧ 3 + i − 1 + 3 i = 2 + 4 i 4 + 3 ( − 1 + 3 i ) + i ( − 1 + 3 i ) = − 2 + 8 i z 0 = − 1 + 3 i
⟺ { 2 + 4 i = 2 + 4 i − 2 + 8 i = − 2 + 8 i z 0 = − 1 + 3 i \quad\Longleftrightarrow\quad \left\lbrace\begin{matrix}2+4\text i=2+4\text i\\-2+8\text i=-2+8\text i\\\textcolor{red}{z_0=-1+3\text i}\end{matrix}\right. ⟺ ⎩ ⎨ ⎧ 2 + 4 i = 2 + 4 i − 2 + 8 i = − 2 + 8 i z 0 = − 1 + 3 i
Par conséquent, z 0 = − 1 + 3 i \boxed{ z_0=-1+3\text i } z 0 = − 1 + 3 i et ∀ z ∈ C , P ( z ) = ( z + 1 − 3 i ) ( z 2 − ( 3 + i ) z + 4 ) \boxed{\forall z\in\mathbb C,\;P(z)=(z+1-3\text i)(z^2-(3+\text i)z+4) } ∀ z ∈ C , P ( z ) = ( z + 1 − 3 i ) ( z 2 − ( 3 + i ) z + 4 )
Le plan complexe est rapporté à un repère orthonormé ( O ; u → , v → ) (O;\overrightarrow u,\overrightarrow v) ( O ; u , v ) .
Nous devons placer les points A , B A,\,B A , B et C C C d'affixes respectives z A = 1 − i , z B = 2 + 2 i z_A=1-\text i,\, z_B=2+2\text i z A = 1 − i , z B = 2 + 2 i et z C = − 1 + 3 i z_C=-1+3\text i z C = − 1 + 3 i .
Pour tout nombre complexe z ≠ 1 − i z\neq1-\text i z = 1 − i , on pose : f ( z ) = z + 1 − 3 i z − 1 + i f(z)=\dfrac{z+1-3\text i}{z-1+\text i} f ( z ) = z − 1 + i z + 1 − 3 i .
a) Nous devons vérifier que f ( z B ) = − i f(z_B)=-\text i f ( z B ) = − i et en déduire la nature du triangle A B C ABC A BC .
Montrons que f ( z B ) = − i f(z_B)=-\text i f ( z B ) = − i .
f ( z B ) = z B + 1 − 3 i z B − 1 + i f(z_B)=\dfrac{z_B+1-3\text i}{z_B-1+\text i} f ( z B ) = z B − 1 + i z B + 1 − 3 i = 2 + 2 i + 1 − 3 i 2 + 2 i − 1 + i =\dfrac{2+2\text i+1-3\text i}{2+2\text i-1+\text i} = 2 + 2 i − 1 + i 2 + 2 i + 1 − 3 i = 3 − i 1 + 3 i =\dfrac{3-\text i}{1+3\text i} = 1 + 3 i 3 − i = ( 3 − i ) ( 1 − 3 i ) ( 1 + 3 i ) ( 1 − 3 i ) =\dfrac{(3-\text i)(1-3\text i)}{(1+3\text i)(1-3\text i)} = ( 1 + 3 i ) ( 1 − 3 i ) ( 3 − i ) ( 1 − 3 i ) = 3 − 9 i − i − 3 1 + 9 =\dfrac{3-9\text i-\text i-3}{1+9} = 1 + 9 3 − 9 i − i − 3 = − 10 i 10 =\dfrac{-10\text i}{10} = 10 − 10 i = − i =-\text i = − i
⟹ f ( z B ) = − i \Longrightarrow\quad \boxed{ f(z_B)=-\text i} ⟹ f ( z B ) = − i
Déterminons la nature du triangle A B C ABC A BC .
Nous observons que { f ( z ) = z + 1 − 3 i z − 1 + i z C = − 1 + 3 i z A = 1 − i ⟹ f ( z B ) = z B − z C z B − z A \left\lbrace\begin{matrix}f(z)=\dfrac{z+1-3\text i}{z-1+\text i}\\z_C=-1+3\text i\\z_A=1-\text i\end{matrix}\right.\quad\Longrightarrow\quad \boxed{f(z_B)=\dfrac{z_B-z_C}{z_B-z_A}} ⎩ ⎨ ⎧ f ( z ) = z − 1 + i z + 1 − 3 i z C = − 1 + 3 i z A = 1 − i ⟹ f ( z B ) = z B − z A z B − z C .
Dès lors,
f ( z B ) = − i ⟹ ∣ f ( z B ) ∣ = 1 f(z_B)=-\text i\quad\Longrightarrow\quad |f(z_B)|=1 f ( z B ) = − i ⟹ ∣ f ( z B ) ∣ = 1 ⟹ ∣ z B − z C z B − z A ∣ = 1 \quad\Longrightarrow\quad \left|\dfrac{z_B-z_C}{z_B-z_A}\right|=1 ⟹ z B − z A z B − z C = 1 ⟹ ∣ z B − z C ∣ ∣ z B − z A ∣ = 1 \quad\Longrightarrow\quad \dfrac{|z_B-z_C|}{|z_B-z_A|}=1 ⟹ ∣ z B − z A ∣ ∣ z B − z C ∣ = 1 ⟹ ∣ z B − z C ∣ = ∣ z B − z A ∣ \quad\Longrightarrow\quad |z_B-z_C|=|z_B-z_A| ⟹ ∣ z B − z C ∣ = ∣ z B − z A ∣ ⟹ C B = A B \quad\Longrightarrow\quad \boxed{CB=AB} ⟹ CB = A B
Nous en déduisons d'une part que le triangle A B C ABC A BC est isocèle en B B B .
De plus,
f ( z B ) = − i ⟹ arg ( f ( z B ) ) ≡ − π 2 [ 2 π ] f(z_B)=-\text i\quad\Longrightarrow\quad \arg(f(z_B))\equiv-\dfrac{\pi}{2}\;[2\pi] f ( z B ) = − i ⟹ arg ( f ( z B )) ≡ − 2 π [ 2 π ] ⟹ arg ( z B − z C z B − z A ) ≡ − π 2 ; [ 2 π ] \quad\Longrightarrow\quad\arg\left(\dfrac{z_B-z_C}{z_B-z_A}\right)\equiv-\dfrac{\pi}{2}_;[2\pi] ⟹ arg ( z B − z A z B − z C ) ≡ − 2 π ; [ 2 π ] ⟹ ( A B → , C B → ) ≡ − π 2 [ 2 π ] \quad\Longrightarrow\quad \boxed{\Big(\overrightarrow{AB},\overrightarrow{CB}\Big)\equiv-\dfrac{\pi}{2}\;[2\pi]} ⟹ ( A B , CB ) ≡ − 2 π [ 2 π ]
Nous en déduisons que l'angle en B B B est un angle droit.
Par conséquent, le triangle A B C ABC A BC est rectangle et isocèle en B B B .
b) Nous devons déterminer et construire l'ensemble de points M M M d'affixe z z z tels que f ( z ) f(z) f ( z ) soit imaginaire pur.
f ( z ) f(z) f ( z ) est imaginaire pur si et seulement si arg ( f ( z ) ) ≡ π 2 [ π ] \arg(f(z))\equiv \dfrac{\pi}{2}\;[\pi] arg ( f ( z )) ≡ 2 π [ π ]
Or arg ( f ( z ) ) ≡ − π 2 [ π ] \text {Or }\quad\arg(f(z))\equiv-\dfrac{\pi}{2}\;[\pi] Or arg ( f ( z )) ≡ − 2 π [ π ] ⟹ arg ( z − z C z − z A ) ≡ − π 2 [ π ] \quad\Longrightarrow\quad\arg\left(\dfrac{z-z_C}{z-z_A}\right)\equiv-\dfrac{\pi}{2}\;[\pi] ⟹ arg ( z − z A z − z C ) ≡ − 2 π [ π ] ⟹ ( A M → , C M → ) ≡ − π 2 [ π ] \quad\Longrightarrow\quad \boxed{\Big(\overrightarrow{AM},\overrightarrow{CM}\Big)\equiv-\dfrac{\pi}{2}\;[\pi]} ⟹ ( A M , CM ) ≡ − 2 π [ π ]
Nous en déduisons que l'ensemble cherché est l'ensemble des points M M M tels que le triangle A M C AMC A MC soit rectangle en M M M .
Dès lors, l'ensemble de points M M M d'affixe z z z tels que f ( z ) f(z) f ( z ) soit imaginaire pur est le cercle de diamètre [ A C ] [AC] [ A C ] privé du point A A A (pour que le dénominateur de f ( z ) f(z) f ( z ) soit non nul)
Construisons ce cercle.
Le diamètre est le segment [ A C ] [AC] [ A C ] . Le centre de ce cercle est Ω \Omega Ω , milieu de [ A C ] [AC] [ A C ] . Donc l'affixe de Ω \Omega Ω est z Ω = z A + z C 2 z_\Omega=\dfrac{z_A+z_C}{2} z Ω = 2 z A + z C
z Ω = z A + z C 2 z_\Omega=\dfrac{z_A+z_C}{2} z Ω = 2 z A + z C = 1 − i − 1 + 3 i 2 =\dfrac{1-\text i-1+3\text i}{2} = 2 1 − i − 1 + 3 i = 2 i 2 =\dfrac{2\text i}{2} = 2 2 i = i =\text{i} = i
⟹ z Ω = i \Longrightarrow\quad\boxed{z_\Omega=\text i} ⟹ z Ω = i
D'où la construction du cercle.